The Road Ahead – over betekenisgevingsvaardigheden

De afgelopen weken ben ik met verschillende cliënten bezig geweest met betekenisgeving ten aanzien van ervaringen die ze hebben gehad in hun leven. Michael White heeft me geleerd dat alle mensen betekenisgevingsvaardigheden hebben. De taak van de therapeut is om een context te creëren waarin deze vaardigheden bevorderd worden. Mensen vertellen verhalen over hun leven, en door die verhalen geven ze betekenis aan wat ze meemaken. Door de manier waarop we onze ervaringen opnemen in ons levensverhaal, kennen we er een bepaalde betekenis aan toe.

Wanneer mensen ernstige (traumatiserende) dingen meemaken, treden overlevingsmechanismes in werking. De een trekt zich terug, de ander reageert agressief, de een gaat oplossingen bedenken, de ander probeert iedereen tevreden te houden. Iedereen reageert anders.

Het risico van het bespreken van traumatische gebeurtenissen is dat mensen hierdoor opnieuw getraumatiseerd kunnen worden, of het trauma in stand gehouden wordt. Het kan ook heel therapeutisch zijn, om tot in detail te vertellen wat er gebeurd is, maar daar is een sterke, veilige therapeutische setting voor nodig, en het is zeker niet aan te bevelen om dat met andere gezinsleden samen te doen. In systeemtherapie wil ik juist iets anders doen, een andere setting creëren.

Vandaag heb ik bijvoorbeeld met twee kinderen gesproken over de nare thuissituatie van de afgelopen tijd, en ik ga ze dan niet precies vragen wat er allemaal gebeurd is (zo nu en dan vertellen ze daar uit zichzelf wel over), maar ik ben vooral nieuwsgierig wat de Situatie met ze gedaan heeft en hoe ze er mee om zijn gegaan. Ik vraag naar hun betekenisgevingsvaardigheden. Dit doen we door bijvoorbeeld dingen op te schrijven, of te tekenen. We staan stil bij hoe groot de invloed is van de Situatie en alle Gevoelens die erbij horen, en hoeveel Gewoon Leven er nog over is. We bespreken hoe ze zichzelf helpen, hoe ze hulp vragen als het nodig is en bij wie, enzovoorts. Opvallend hoe de kinderen, na een aanvankelijk wat gereserveerd en afwachtende houding, gedurende de sessie loskomen en steeds meer gaan vertellen, tekeningen maken, betekenis geven. Ze krijgen weer grip op hun Situatie en hun eigen binnenwereld.

Vorige week werkte ik met twee jongeren uit eenzelfde gezin en bespraken we hun Situatie op een vergelijkbare manier. Ik hielp ze om naar elkaar uit te spreken waar ze groei zien bij elkaar, waarop ze trots zijn en dankbaar voor zijn, hoe ze elkaar hebben geholpen om te gaan met de Situatie, waarin ze elkaar bewonderen. De Situatie had hen veel negatieve gevoelens opgeleverd, negatief zelfbeeld, somberheid, depressie, angst, verdriet, boosheid. Hoewel ze elkaar in crisissituaties altijd opzochten en oplossingen gingen bedenken, hadden ze deze waardering nog nooit naar elkaar uitgesproken. Het was hartverwarmend om te zien en achteraf hoor ik dat het ze heeft geholpen om anders naar zichzelf en elkaar te kijken, er waren nieuwe betekenissen ontstaan.

Ieder mens heeft betekenisgevingsvaardigheden. Het mooie aan mijn werk vind ik dat ik mensen kan helpen om deze vaardigheden aan te boren en te ontwikkelen. Een levensverhaal van verlies, trauma, somberheid en negativiteit kan dan weer een verhaal van hoop en van groei worden. Het is geen verhaal meer van eindeloze herhaling, maar een verhaal met een open eind, met zicht op een betere toekomst. Dat is voor mij therapie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s